گزارشی از کتاب درمانی - روش اجرا

کتاب درمانی - روش اجرا

جزئیات تکمیلی این موضوع به همراه بخش‌های مهم در ادامه ارائه شده است.

اجراي كتاب‌درماني و مراحل آن.هيچ روش ويژه‌اي براي كتاب‌درماني تدوين نشده است. تشكيل كتابخانه مي‌تواند فراگيرترين بخش اين فعاليت باشد. اين كتابخانه‌ها با كتابخانه‌هاي عمومي تفاوت دارند؛ زيرا هدف‌هاي خاص را تعقيب مي‌كنند. اين دوره درماني چيزي فراتر از اختصاص دادن يك كتاب خاص به فرد است. كتاب‌درماني، دوره كنكاشي است كه نياز به طرح‌ريزي دقيق دارد و در آن دو طرف (مددكار و مددجو) بايد با كتاب‌درماني موافق باشند. اگرچه نظرهاي متعددي درباره مراحل كتاب‌درماني وجود دارد، ليكن 5 مرحله بين همگان مشترك است: 1) شناسايي؛ 2) انتخاب نوشتار؛ 3) ارائه و همانندسازي؛ 4) پالايش (تخليه هيجاني)؛ و 5) بصيرت. در طول دو مرحله اول، نياز مددجو شناسايي شده و كتاب‌هاي مناسب بر اساس مسائل او انتخاب مي‌شود؛ اين انتخاب بايد با آگاهي و مهارت صورت گيرد تا موجب ايجاد اميد و احساس كاذب در مددجو نشود. تاكنون معياري براي انتخاب كتاب با هدف درماني تعيين نشده است، تنها گاه‌به‌گاه كتابداران، پزشكان، و سايرين مواردي از كاربرد ادبيات و متون نوشتاري را كه مزايا و منافعي در درمان بيماران مورد معالجه آنها داشته است، ذكر كرده‌اند. مرحله همانندسازي، زماني رخ مي‌دهد كه خواننده خود را با شخصيت يا شرايطي خاص در كتاب پيوند مي‌دهد؛ در مرحله پالايش، مددجويان به‌صورت شفاهي از طريق شركت در بخش‌ها ــ يا به‌صورت نوشتاري و يا شيوه‌هاي هنري نظير اجراي نقش شخصيت‌ها ــ به تخليه هيجاني خود مي‌پردازند؛ بصيرت، مرحله‌اي است كه مددجو به فهم بهتري از شرايط خود، بعد از همانندسازي و پالايش، مي‌رسد. در اين مرحله ممكن است مددجو قادر به ديدن انگيزه‌هاي پنهان اعمال خود و يا قادر به كشف راه‌هاي جديدي براي حل مجدد مسائل خود شود. اين بينش، ابزاري است كه به مددجو امكان كنترل شرايط و پيامدهاي خاص را مي‌دهد.

كتاب‌درماني توسط چه كساني اجرا مي‌شود؟فرد كتاب‌درمان ممكن است آموزگار مدرسه، كتابدار، و يا متخصص بهداشت رواني باشد. نكته مهم آن است كه كتاب‌درماني مي‌بايست با ظرافت بسيار انجام شود و هر كسي نمي‌تواند عهده‌دار اجراي آن باشد. هر فرد علاقه‌مند را كه داراي ويژگي‌هاي ثبات و استواري شخصي و علاقه واقعي به‌كار با ديگران بدون قدرت‌نمايي، تهديد، و يا اخلاق‌گرايي باشد، مي‌توان براي اين فرايند توصيه كرد. به‌علاوه، كار با مراجع و متخصصان حوزه‌هاي مختلف نيز توصيه مي‌شود، مانند گروهي كه شامل كتابدار، مشاور، يا روان‌شناس مدرسه است. اين همكاري به توازن فرايند كتاب‌درماني كمك مي‌كند، به‌طوري كه هيچ‌كس مسئول نيست.